Ηχούν οι σειρήνες για την πρώτη πράξη της Κυπριακής τραγωδίας

15 Ιουλίου 1974. Στις 8 το πρωί, ξεκινάει το κουβάρι της ιστορίας, να ξετυλίγεται. Σαν σήμερα, ξεκίνησε η πρώτη πράξη της Κυπριακής τραγωδίας. Μιας τραγωδίας που συνεχίστηκε με την Τουρκική εισβολή, μόλις πέντε μέρες αργότερα και κρατάει μέχρι και σήμερα.

Το ότι όλοι γνώριζαν, δεν είναι διόλου μυστικό. Ο Αρχιεπίσκοπος και πρόεδρος του νησιού, δεν είχε τις καλύτερες σχέσεις με την κυβέρνηση στην Αθήνα. Η ένταση μεταξύ των κυβερνήσεων των δύο χωρών κορυφώθηκε αρχές Ιουλίου, όταν το Υπουργικό Συμβούλιο της Κυβέρνησης Μακαρίου είχε αποφασίσει τη μείωση της στρατιωτικής θητείας στην Εθνική Φρουρά σε 14 μήνες (από τους 18 που είχαν οριστεί το 1964, με τον νόμο για την ίδρυση της Ε.Φ.), καθώς και τη μείωση του αριθμού των Ελλήνων αξιωματικών της Εθνικής Φρουράς. Στις 2 Ιουλίου 1974, μάλιστα, με επιστολή του προς τον Έλληνα στρατηγό, Φαίδωνα Γκιζίκη, ο Μακάριος αξίωνε να ανακληθούν στην Ελλάδα 650 Έλληνες αξιωματικοί, που υπηρετούσαν στην Εθνική Φρουρά.

Σημειώνεται ότι η Εθνική Φρουρά, που από το 1964 αποτέλεσε την επίσημη στρατιωτική δύναμη της Κυπριακής Δημοκρατίας, μετά την αποχώρηση των Τουρκοκυπρίων από τις στρατιωτικές δυνάμεις της χώρας το 1963, στελεχώθηκε από αξιωματικούς του ελληνικού στρατού, οι οποίοι μαζί με Κύπριους συναδέλφους τους και εθελοντές ανέλαβαν την οργάνωση και την εκπαίδευση του προσωπικού της. Για τον σκοπό αυτό, μεταφέρθηκε στην Κύπρο η Ελληνική Μεραρχία και δημιουργήθηκε η Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Άμυνας Κύπρου (ΑΣΔΑΚ), την αρχηγία της οποίας ανέλαβε αρχικά ο Γεώργιος Γρίβας.

Ήταν γύρω στις 8 το πρωί, όταν μονάδες τεθωρακισμένων αρμάτων και μοίρες καταδρομών κινήθηκαν προς το Προεδρικό και άρχισαν να βάλλουν. Εν μέσω εκρήξεων και πυροβολισμών, ο Μακάριος με τη συνοδεία δύο αντρών της φρουράς του, δραπέτευσε από τη δυτική πλευρά του κτιρίου, που είχε μείνει αφύλαχτη, βγήκε από τον κήπο του μεγάρου προς την κοίτη του παρακείμενου ρέματος και απομακρύνθηκε, οδεύοντας προς το μοναστήρι του Κύκκου, όπου και βρήκε καταφύγιο.

Λίγο μετά, καταλήφθηκε και το ΡΙΚ όπου μέσω της συχνότητας του Κρατικού καναλιού, ανακοινώθηκε και η «κυβέρνησης σωτηρίας», υπό τον Νίκο Σαμψών, μία αμφιλεγόμενη προσωπικότητα, ο οποίος αποτέλεσε την έσχατη λύση, μετά την άρνηση τριών δικαστικών αλλά και του αείμνηστου Γλαύκου Κληρίδη να αναλάβουν την προεδρία. Υπουργοί διορίστηκαν οι Ντίμης Δημητρίου (Εξωτερικών), Παντελής Δημητρίου (Εσωτερικών, Αμύνης), Κώστας Αδαμίδης (Δικαιοσύνης), Παναγιώτης Δημητρίου (Παιδείας), Κυριάκος Σαβεριάδης (Συγκοινωνιών και Έργων), Οδυσσέας Ιωαννίδης (Υγείας), Ανδρέας Νεοκλέους και Γιαννάκης Δρουσιώτης (Εργασίας), ενώ Υφυπουργός παρά το Προέδρω ανέλαβε ο Ανδρέας Παρισσινός.

Η ομαλή ροή στη ζωή της χώρας άλλαξε μέσα σε λίγα λεπτά.

Η μεγαλύτερη τραγωδία, όμως, έμελλε να διαδραματιστεί λίγες μέρες αργότερα, όταν η Τουρκία θα εισέβαλλε στην Κύπρο με πρόσχημα την ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων, μετά την αναταραχή που προκάλεσε το πραξικόπημα, ενώ η αποδυναμωμένη και προδωμένη Εθνική Φρουρά δεν ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει την εισβολή του Αττίλα.