Η παραπληροφόρηση και τα fake news στο επίκεντρο του τέταρτου συνεδρίου Media of the Future, στη Βαρσοβία

Τη σημασία της συνεργασίας για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και των fake news τόνισαν οι συμμετέχοντες στο τέταρτο συνέδριο Media of the Future, που διοργάνωσε πρόσφατα το Πολωνικό Πρακτορείο Ειδήσεων (PAP) στη Βαρσοβία και στο οποίο έλαβε μέρος το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η ρωσική προπαγάνδα, αλλά και η αρνητική επίδραση της παραπληροφόρησης γενικά, ήταν κάποια από τα θέματα που συζητήθηκαν.

Ανοίγοντας το συνέδριο, ο πρόεδρος του PAP Βόιτσεκ Σουρμάτς, τόνισε τον ρόλο της  παραπληροφόρησης στον πόλεμο στην Ουκρανία.

Στην ομιλία του, που έγινε διαδικτυακά, ο διευθύνων σύμβουλος του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων, Φαμπρίς Φρις, είπε ότι οι δημοσιογράφοι σήμερα έχουν στην διάθεσή τους και μπορούν να χρησιμοποιούν την τεχνολογία για να καταρρίπτουν fake news. Έδωσε ως παράδειγμα την υπόθεση των δολοφονιών αμάχων στην Μπούτσα και το γεγονός ότι δημοσιογράφοι, με τη χρήση δορυφορικών πλάνων, απέδειξαν ότι οι φωτογραφίες με τους νεκρούς δεν ήταν στημένες, όπως υποστήριζε τότε η Μόσχα, όπως είπε.

Κατά τη διάρκεια συζήτησης, με τίτλο «Πόλεμος στα ΜΜΕ», με συντονιστή τον κ. Σουρμάτς, εκπρόσωποι εθνικών πρακτορείων ειδήσεων αλλά και μεγάλων οργανισμών όπως το ίδρυμα Τόμσον, συζήτησαν το θέμα της παραπληροφόρησης και πως μπορούν τα μέσα μαζικής επικοινωνίας να το αντιμετωπίσουν.

Ο Γενικός Γραμματέας της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας Πρακτορείων Ειδήσεων (ΕΑΝΑ), Αλεξάντρου Γκίμποϊ είπε ότι όχι μόνο οι δημοσιογράφοι θα πρέπει να εκπαιδευτούν στο να διασταυρώνουν πηγές αλλά και το κοινό στο πως να χρησιμοποιεί τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Είπε ότι το κοινό πρέπει να έχει υπόψη του τα μειονεκτήματα από το να ενημερώνεται από μόνο μία πηγή για χρόνια, αφού μπορεί να εκτίθεται σε  κάποιας μορφής προπαγάνδα και να μην το καταλαβαίνει αν δεν έχει κι άλλες πηγές ενημέρωσης.

Η επικεφαλής του τμήματος εξωτερικών ειδήσεων του Ukrinform, του εθνικού πρακτορείου ειδήσεων της Ουκρανίας, Ναταλία Κόστινα, αναφέρθηκε κατά τη συζήτηση στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στη χώρα της από τη ρωσική προπαγάνδα.

Μιλώντας αργότερα στο ΚΥΠΕ, η κ. Κόστινα είπε ότι χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια από τα ΜΜΕ, για αναγνωριστεί το γεγονός ότι «δεν ενεργούν πλέον όλα τα ΜΜΕ ως ΜΜΕ». Εξήγησε ότι ρωσικά Μέσα ξοδεύουν πολλές ώρες την ημέρα «για να υποδαυλίσουν το μίσος προς την Ουκρανία και τις ευρωπαϊκές αξίες» και στην ουσία, πρόσθεσε, «έχουμε τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης ως πολεμικό όργανο».

Είπε ακόμη ότι εκτιμά πολύ το γεγονός ότι και άλλα πρακτορεία ειδήσεων μιλούν για το θέμα της παραπληροφόρησης, και για την ανάγκη για έλεγχο από που προέρχονται πληροφορίες όσον αφορά στον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά,  «η ρωσική προπαγάνδα και η παραπληροφόρηση είναι πλέον σαν θάλασσα» και στο τέλος, δεν μπορεί να λυθεί το πρόβλημα μόνο με αυτό.

Η κ. Κόστινα είπε ότι συμφωνούν τα Δυτικά ΜΜΕ ότι τα ρωσικά Μέσα ασκούν λογοκρισία, «αλλά δεν αντιλαμβάνονται την πλήρη κλίμακα της παραπληροφόρησης, νομίζω όχι». Μόνο οι άνθρωποι, είπε, που βιώνουν εκ του σύνεγγυς αυτή την κατάσταση, «μπορούμε να καταλάβουμε πώς μεταφέρεται αυτό, από το πεδίο της ενημέρωσης στο έδαφος. Πώς μετά από αυτό το αποτέλεσμα των πληροφοριών μετατρέπεται σε δολοφονίες». Εξέφρασε την άποψη ότι θα έπρεπε να μην δημοσιεύεται και η άποψη της Ρωσίας, ως δεύτερη γνώμη, γιατί «δεν υπάρχει ισορροπία, μέση γραμμή».

Αναφερόμενη στην κατάσταση στην Ουκρανία, η κ. Κόστινα είπε ότι είναι πολύ δύσκολο να κρατηθεί ψηλά το ηθικό του κόσμου μετά από πέντε μήνες πολέμου, σε σύγκριση με τα συναισθήματα που επικρατούσαν στην αρχή του πολέμου. Οι περισσότεροι Ουκρανοί, είπε, “δεν περίμεναν έναν πόλεμο πλήρους κλίμακας, αλλά μια σύρραξη στις ήδη κατεχόμενες περιοχές όπως το Ντόνεστκ και Λούγκανσκ, αλλά δεν περιμέναμε κάποιου είδους επίθεση από τη Ρωσία και σε λίγες μέρες Ρώσοι στρατιώτες και τανκς θα βρίσκονταν κοντά στο Κίεβο».

Είπε ότι πολλοί από τους πρόσφυγες είναι γυναίκες με παιδιά και είναι θέμα πώς θα μπορούσαν να σχεδιάσουν μια ζωή για τα παιδιά και τη στέγαση τους. Πολλές γυναίκες άρχισαν να επιστρέφουν στην Ουκρανία, πρόσθεσε, αλλά πολλά σπίτια είναι κατεστραμμένα. «Είναι μεγάλο ερώτημα πόσα παιδιά θα πάνε σχολείο την 1η Σεπτεμβρίου, πολλά από αυτά είναι στο εξωτερικό, το 98% των παιδιών συνεχίζει να μαθαίνει εξ αποστάσεως, αλλά για πολλά από αυτά είναι δύσκολο να μετεγκατασταθούν και αν συνεχιστεί αυτός ο πόλεμος, πιθανότατα οι άνθρωποι θα πρέπει να κάνουν πλάνα για το πώς θα ζήσουν,» είπε.

Η Βαρσοβία σήμερα

——–

Το Πολωνικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ως μέρος του προγράμματος του συνεδρίου διοργάνωσε και ξεναγήσεις την παλιά πόλη της Βαρσοβίας και στο βασιλικό ανάκτορο, μεγάλο μέρος των οποίων είχαν καταστραφεί κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο από βομβαρδισμούς και ξανακτίστηκαν μετά τον πόλεμο.

Στο κέντρο της πόλης, τα τεράστια σοβιετικού στυλ κτίρια εναλλάσσονται με παλάτια τύπου μπαρόκ, νεοκλασικά, εκκλησίες, πλατείες και πολλά ενδιαφέροντα σημεία για τους επισκέπτες, όπως πάρκα και μουσεία.

Δημοφιλής προορισμός είναι η παλιά πόλη της Βαρσοβίας και ο λεγόμενος βασιλικός δρόμος, ο οποίος οδηγεί στα ανάκτορα. Κατά μήκος του δρόμου βρίσκονται πολλά αξιοθέατα, όπως μεγαλοπρεπή κτίρια που κάποτε ήταν κατοικίες επιφανών οικογενειών, κτίρια του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας, το Προεδρικό Παλάτι, η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στην οποία βρίσκεται φυλαγμένη σε μια κρύπτη και η καρδιά του διάσημου Πολωνού συνθέτη, Φρεντερίκ Σοπέν. Όπως μας εξήγησε η ξεναγός μας, ήταν σύνηθες φαινόμενο στο παρελθόν, Πολωνοί που πέθαιναν στο εξωτερικό να αφήνουν ως τελευταία τους επιθυμία να ταφεί η καρδιά τους στην Πολωνία. Στην περίπτωση του Σοπέν η αδελφή του την μετέφερε κρυφά στην Πολωνία, μετά τον θάνατο του συνθέτη στο Παρίσι το 1849.

Οι Πολωνοί έχουν ιδιαίτερη αδυναμία στον Σοπέν, εξ ‘ου και έδωσαν το όνομά του στο διεθνές αεροδρόμιο της πρωτεύουσας. Όχι μακριά από τον βασιλικό δρόμο, πάνω σε ένα λόφο, κοντά στον ποταμό Βιστούλα, βρίσκεται το Κάστρο Οστρόγκσκι που στεγάζει το μουσείο Φρεντερίκ Σοπέν. Οι επισκέπτες, μέσα από τεχνολογικά μέσα αλλά και εκθέματα όπως πίνακες, αλληλογραφία, προσωπικά αντικείμενα, μπορούν να γνωρίσουν το έργο του διάσημου συνθέτη, να μάθουν για τη ζωή και την εποχή του. Διάσπαρτα στην πόλη υπάρχουν μουσικά παγκάκια, οπού μπορεί κάποιος να ακούσει συνθέσεις του Σοπέν.

Ανάμεσα στη πληθώρα εστιατορίων για κάθε γούστο υπάρχουν και πολλές παγωταρίες, αφού, σύμφωνα με την ξεναγό μας, στους Πολωνούς αρέσει πολύ το παγωτό. Άλλη μια ανάσα δροσιάς προσφέρουν τα εποχιακά σιντριβάνια που εγκατέστησαν οι αρχές της πόλης σε διάφορα σημεία, συνδέοντας λάστιχα με πυροσβεστικούς κρουνούς, για τις ζεστές μέρες του καλοκαιριού.

Το οικόσημο της πόλης απεικονίζει μια γοργόνα με σπαθί και ασπίδα, η οποία εμφανίζεται έτοιμη να υπερασπιστεί την πόλη. Αγάλματα γοργόνων κοσμούν διάφορες περιοχές με το πιο διάσημο αυτό στην αγορά της παλιάς πόλης.

Στην πλατεία μπροστά από το βασιλικό ανάκτορο, τοποθετήθηκαν ρωσικά τανκ και άλλος στρατιωτικός εξοπλισμός που καταστράφηκαν από τις ουκρανικές δυνάμεις. Το μήνυμα της έκθεσης είναι ότι οι Ουκρανοί δεν υπερασπίζονται μόνο την ελευθερία και τη δημοκρατία στη χώρα τους αλλά και για την Ευρώπη.  

Στα σοκάκια της παλιάς πόλης, υπάρχουν πολλά καταστήματα που πουλούν κοσμήματα από κεχριμπάρι, ένα υλικό που υπάρχει σε αφθονία στις Βαλτικές ακτές της Πολωνίας. Σε ένα από αυτά τα δρομάκια είναι και το Μουσείο Φαρμακευτικής, ένα μικρό μουσείο με ενδιαφέροντα εκθέματα όπως αυθεντικό εργαστηριακό εξοπλισμό από τη δεκαετία του 1930.

Στη Λεωφόρο Ιερουσαλήμ, ένας κοκοφοίνικας φαντάζει σαν παραφωνία σε μία πρωτεύουσα της Κεντρικής Ευρώπης, αλλά μετά από μια πιο προσεκτική ματιά, διαπιστώσαμε ότι είναι τεχνητός. Ένα αρχικά προσωρινό έργο τέχνης της Γιοάννα Ράικοβσκα, που ήθελε να φέρει λίγο από τον αέρα του Ισραήλ στη Βαρσοβία, και που τελικά έγινε μόνιμο κομμάτι του αστικού τοπίου. Η λεωφόρος πήρε το όνομά της, από έναν εβραϊκό οικισμό που βρισκόταν εκεί τον 18ο αιώνα αλλά και τιμά, σύμφωνα με την ξεναγό μας, τον κάποτε ακμαίο εβραϊκό πληθυσμό της πόλης.

Μια επίσκεψη στη Βαρσοβία δεν θα ήταν ολοκληρωμένη χωρίς μια βόλτα στον μεγάλο πεζόδρομο που εκτείνεται χιλιόμετρα  κατά μήκος του ποταμού Βιστούλα. Στον πεζόδρομο κόσμος κάνει ποδηλασία, πηγαίνει βόλτα με τα κατοικίδιά σκυλιά του, έχει την ευκαιρία να καθίσει για φαγητό ή για ροφήματα στις καφετέριες, αλλά και σε μεγάλα σκάφη που λειτουργούν ως μπαρ, να απολαύσει από την μια μεριά το τοπίο της πόλης ή τις απέναντι όχθες στις οποίες σχηματίζονται παραλίες σε κάποια σημεία και που, όπως πληροφορηθήκαμε, χρησιμοποιούνται για κολύμπι από τους ντόπιους.