Μεταρρυθμίσεις στη Δικαιοσύνη – Τι αλλάζει;

Εν αναμονή της δημοσίευσης των νόμων που ψήφισε πρόσφατα η Βουλή και αφορούν στη μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης, τελούν αρμόδιο υπουργείο, Ανώτατο Δικαστήριο και δικηγόροι. Ήδη γίνονται διάφορες προεργασίες ώστε να προκηρυχθεί ένας μεγάλος αριθμός θέσεων δικαστών, ενώ οι αλλαγές θα πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή αρχές του 2023.

Σύντομα έρχονται σημαντικές αλλαγές στην ανώτατη βαθμίδα της δικαιοσύνης με τον διαχωρισμό του σημερινού Ανωτάτου Δικαστηρίου σε Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο και Ανώτατο Δικαστήριο. Όπως δήλωσε στον «Φ» ο πρόεδρος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, Χρίστος Κληρίδης, μόλις δημοσιοποιηθούν οι νόμοι, τότε θα πρέπει να συσταθούν το μεταβατικό Ανώτατο Γνωμοδοτικό Συμβούλιο και το μεταβατικό Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο. Και στα δύο Συμβούλια συμμετέχουν ο Γενικός Εισαγγελέας, ο πρόεδρος των δικηγόρων και ανά δύο νομικοί με 12ετή πείρα. Σύμφωνα με τον κ. Κληρίδη, την ερχόμενη βδομάδα θα διοριστούν οι τέσσερις δικηγόροι ώστε να μπορούν να συγκροτηθούν τα σώματα αυτά. Το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο θα προτείνει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας τους υποψήφιους για διορισμό στο Συνταγματικό και Ανώτατο Δικαστήριο, ενώ το Δικαστικό Συμβούλιο θα προβεί στους διορισμούς κατώτερων δικαστών. 

Επίσης θα πρέπει τώρα, πρόσθεσε ο κ. Κληρίδης, να πληρωθούν οι θέσεις στο τριτοβάθμιο δικαστήριο που είναι πέντε. Παράλληλα θα πρέπει να συμπληρωθούν 16 θέσεις δικαστών που θα στελεχώσουν το νέο Εφετείο, άλλους εφτά που θα στελεχώσουν το Ναυτοδικείο και το Εμπορικό Δικαστήριο (πέντε συν δύο αντίστοιχα) σύνολο 28 θέσεις. Οι υφιστάμενοι δικαστές θα επιλέξουν αν θα παραμείνουν στο Ανώτατο Δικαστήριο ή αν θα στελεχώσουν το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο. 

Με βάση τη νομοθεσία θα πρέπει όλα τα Δικαστήρια να λειτουργήσουν την 1/1/2023, γι’ αυτό και θα πρέπει να πληρωθούν οι νέες θέσεις δικαστών μέχρι τότε. «Αν υπάρξει συνεργασία όλων των φορέων, πρόσθεσε, πιστεύω ότι όλα θα λειτουργήσουν ομαλά ώστε να είναι έτοιμα για να μπει η Δικαιοσύνη στη νέα εποχή».

Σημειώνεται ότι το νέο Εφετείο, το Εμπορικό Δικαστήριο και το Ναυτοδικείο θα στεγαστούν στον χώρο του ξενοδοχείου Φιλοξένια. Επίσης, το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο και το Ανώτατο Δικαστήριο θα εκδικάζουν υποθέσεις στα υφιστάμενα κτήρια του Ανωτάτου.

Σύμφωνα με τη μεταρρύθμιση, το  Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο θα απαρτίζεται από εννέα δικαστές και το νέο Ανώτατο από επτά δικαστές. Αυτή τη στιγμή θα χρειαστούν τρεις νέοι δικαστές συν δύο για τις κενές θέσεις που υπάρχουν λόγω αφυπηρετήσεων, άρα θα απαιτηθεί ο διορισμός πέντε νέων δικαστών στην ανώτατη βαθμίδα.

Σημειώνεται ότι αυτή τη στιγμή εκκρεμούν περίπου 5.000 υποθέσεις δευτεροβάθμια, με την εκδίκαση των οποίων θα ασχοληθούν οι 16 νέες εφέτες. Σημειώνεται ότι η συνταγματικότητα των νόμων αυτή τη στιγμή δεν απασχολεί κανέναν, ωστόσο αναμένεται ότι κάποια στιγμή θα εγερθεί αυτό το ζήτημα, οπόταν και θα υπάρξει γνωμοδότηση από το αρμόδιο δικαστήρο.

Την ίδια ώρα τρέχει και η μεταρρύθμιση στην πρωτοβάθμια διαδικασία, δηλαδή τα επαρχιακά δικαστήρια, αστικής και ποινικής διαδικασίας. Με οδηγίες της υπουργού Δικαιοσύνης Στέφης Δράκου άρχισε μια παράλληλη διαδικασία με τη συμμετοχή όλων των κομμάτων. Όπως εκτιμάται, εκκρεμούν πέραν των 45 χιλιάδων αστικών υποθέσεων (αφορούν κυρίως αγωγές) και θα πρέπει να ληφθούν μέτρα ώστε αυτές να αρχίσουν να εκδικάζονται εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος. 

Ο πρόεδρος των δικηγόρων έχει ήδη εισηγηθεί όπως για την εκδίκαση των υποθέσεων αυτών, χρησιμοποιηθούν συνταξιούχοι δικαστές και δικηγόροι, καθώς και εν ενεργεία δικηγόροι με πολυετή πείρα, ώστε κάποιες υποθέσεις να κλείσουν και να προωθηθεί η διαδικασία για τα προκαταρκτικά μιας δίκης ώστε να προωθείται στη συνέχεια σε εν ενεργεία δικαστές. Στόχος είναι όπως η ακρόαση μιας αγωγής να περατώνεται εντός τριών ετών.

Για το θέμα της κατάστασης με τα επαρχιακά Δικαστήρια, ο κ. Κληρίδης έχει αποστείλει επιστολή στην υπουργό Δικαιοσύνης ώστε να συγκληθεί σύσκεψη για να προχωρήσουν οι απαραίτητες διαδικασίες.