Συμβούλιο της Ευρώπης: Συστάσεις για την προστασία από την εμπορία ανθρώπων που φεύγουν από τον πόλεμο στην Ουκρανία  

Ανταπόκριση από το Στρασβούργο: Κώστας Δαβάνης 

Οδηγία που δημοσιεύθηκε σήμερα 4/5 από την επιτροπή καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων του Συμβουλίου της Ευρώπης, διευκρινίζει τι μπορούν να κάνουν τα ευρωπαϊκά κράτη, γρήγορα και χωρίς την ανάγκη διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, για την παροχή άμεσης βοήθειας σε άτομα που φεύγουν από την Ουκρανία και τον εντοπισμό πιθανών θυμάτων και διακινητών.

Με την άνευ προηγουμένου μετακίνηση ανθρώπων, που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Ουκρανία από την αρχή του πολέμου, το 90% των οποίων είναι γυναίκες και παιδιά,  πολλές ΜΚΟ και μέσα ενημέρωσης κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για ύποπτες περιπτώσεις εμπορίας ανθρώπων που έχουν εντοπιστεί και οι έρευνες σύμφωνα με πληροφορίες βρίσκονται σε εξέλιξη.

Η σύσταση τονίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί η επαρκής εγγραφή όλων των ατόμων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν διαθέτουν έγγραφα για την παροχή της ταυτότητάς τους ή του τελευταίου τόπου διαμονής τους στην Ουκρανία, και να διασφαλιστεί η συνέχεια του συστήματος εγγραφής στις χώρες διέλευσης και προορισμού. Προκειμένου να αποτραπούν εγκλήματα, συνιστάται επίσης η αύξηση της παρουσίας ειδικά εκπαιδευμένων στελεχών επιβολής του νόμου σε συνοριακά σημεία διέλευσης, σταθμούς τρένων και λεωφορείων. Καθιέρωση επίσημων και ασφαλών διαδρομών ταξιδιού, μεταξύ άλλων μέσω ανθρωπιστικών διαδρόμων που επιτρέπουν την ασφαλή και νόμιμη είσοδο και την διαμετακόμιση, ενώ η δωρεάν δημόσια συγκοινωνία ή η κρατική χρηματοδότηση που έχει δημιουργηθεί από οργανισμούς είναι εξίσου σημαντικές.

Ύποπτα άτομα που θέλουν να φιλοξενήσουν πρόσφυγες 

Για να αποφευχθούν καταστάσεις όπου άτομα προσφέρουν μεταφορά, διαμονή ή εργασία σε άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία με αντάλλαγμα σεξουαλικές ή άλλες υπηρεσίες, τα ευρωπαϊκά κράτη πρέπει να διασφαλίσουν ότι η βοήθεια και η προστασία παρέχονται από έμπιστα άτομα και σε ασφαλές περιβάλλον. Η παροχή βοήθειας δεν πρέπει να βασίζεται σε ιδιωτικές και μη κυβερνητικές πρωτοβουλίες. Οι καλές πρακτικές περιλαμβάνουν τον έλεγχο και επίσημη εγγραφή όλων των εθελοντών, ατόμων, οργανισμών και ιδιωτικών εταιρειών που προσφέρουν και παρέχουν βοήθεια, καθώς και την προώθηση της ασφαλούς πρόσληψης προσωπικού.

Τα κέντρα υποδοχής και φιλοξενίας θα πρέπει να βρίσκονται σε ασφαλείς χώρους. Θα πρέπει να εξασφαλιστεί η εύκολη και δωρεάν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και ψυχολογική υποστήριξη για ενήλικες και παιδιά, καθώς και περίθαλψη σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας για τα θύματα σεξουαλικής βίας. Οι συνεχείς συμβουλές και υποστήριξη σε άτομα που φιλοξενούν άτομα που φεύγουν από τον πόλεμο στην Ουκρανία είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την καλύτερη ενσωμάτωση αυτών των ανθρώπων.

Θα πρέπει επίσης να παρέχονται σαφείς πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους της εμπορίας ανθρώπων σε όλα τα διαφορετικά στάδια, σε διαφορετικές γλώσσες, συμπεριλαμβανομένων των ουκρανικών και των ρωσικών. Θα πρέπει να ενισχυθούν ή να δημιουργηθούν γραμμές βοήθειας 24/7. Θα πρέπει να παρέχονται εύκολα προσβάσιμες πληροφορίες για τα εργασιακά δικαιώματα και τις διαδικασίες απασχόλησης στη χώρα υποδοχής, επισημαίνοντας τη σημασία της καταρτισμένης επίσημης σύμβασης εργασίας σε γλώσσα εύκολα κατανοητή από τον εργαζόμενο.

Παρακολούθηση του εργασιακού τομέα 

Οι επιθεωρητές εργασίας θα πρέπει να εντείνουν την παρακολούθηση τομέων υψηλού κινδύνου (όπως η φιλοξενία, η γεωργία, οι ταχυμεταφορές, η παράδοση φαγητού, η καθαριότητα, η οικιακή φροντίδα, τα πλυντήρια αυτοκινήτων, τα στούντιο μασάζ) και να εντοπίζουν προληπτικά νέες τοποθεσίες όπου μπορεί να εμφανιστεί εκμετάλλευση ανθρώπων που φεύγουν από τον πόλεμο στην Ουκρανία και να ενισχύσουν τις επιθεωρήσεις εκεί. Επιπλέον, καθώς αυξάνεται η διαδικτυακή εμπορία ανθρώπων, οι αστυνομικοί και οι επιθεωρήσεις εργασίας θα πρέπει να αναπτύξουν ψηφιακή τεχνογνωσία, να αυξήσουν την παρουσία τους στο Διαδίκτυο και να παρακολουθούν συστηματικά το Διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης διαφημίσεων θέσεων εργασίας και ιστοσελίδων σεξουαλικών υπηρεσιών, για να εντοπίζουν αποτελεσματικότερα πιθανές θύματα και διακινητές.

Μέτρα κατά της εξαφάνισης παιδιών 

Προκειμένου να αποτραπεί η εξαφάνιση και η κακοποίηση παιδιών, το κατευθυντήριο σημείωμα συνιστά όλα τα ασυνόδευτα και χωρισμένα παιδιά να καταγράφονται και να επωφελούνται αμέσως από αποτελεσματικές ρυθμίσεις προστατευτικής φροντίδας, συμπεριλαμβανομένης της ασφαλούς και εξειδικευμένης διαμονής, με εκπαιδευμένο προσωπικό ενήμερο για τους κινδύνους εμπορίας ανθρώπων. Απαιτούνται ειδικοί έλεγχοι στην περίπτωση παιδιών που ταξιδεύουν με μη συγγενείς ενήλικες ή εάν υπάρχουν αμφιβολίες για τη σχέση μεταξύ ενός παιδιού και των ενηλίκων που το συνοδεύουν.

Μια προσέγγιση με ευαισθησία ως προς το φύλο είναι ζωτικής σημασίας: στο μέτρο του δυνατού, τα Κράτη Μέρη θα πρέπει να αυξήσουν την παρουσία γυναικών συνοριοφυλάκων και άλλων αξιωματικών. Οι χώροι ύπνου και υγιεινής για ανύπαντρες γυναίκες (με ή χωρίς παιδιά) πρέπει να διαχωρίζονται από τους άνδρες.